Tagi

, , , , , ,

Zagadnienia ogólne

Pochodzenie spółki cywilnej w polskim prawodawstwie bierze swój początek z Kodeksu Napoleona. O spółce stanowiły art. 1832-1873 KN. Już wtedy miała ona specyficzną formę, bowiem była kontraktem, przez który dwie lub więcej osób godzi się do dania jakiejś rzeczy na „współkę”, w celu podzielenia się zyskiem, jaki może wyniknąć.

Spółka cywilna w Polsce jest jedyną w swoim rodzaju instytucją prawną na skalę całej Europy. Na przykład w Niemczech jest to jedna ze spółek osobowych, natomiast w Polsce spółka cywilna jest umową. Jest stosunkiem zobowiązaniowym, zawartym pomiędzy co najmniej dwoma podmiotami. Zgodnie z art. 331 ustawa może nadawać zdolność prawną poszczególnym jednostkom organizacyjnym. W przypadku spółki cywilnej brak jest takiego przepisu, co musi prowadzić do wniosku, że w naszym systemie prawnym nie posiadają one osobowości prawnej. Skutkuje to niemożliwością stosowania przepisów o osobach prawnych wobec spółek cywilnych. Poza tym symptomatyczne jest położenie przepisów dotyczących spółki cywilnej, które znajdują się w Kodeksie Cywilnym (art. 860-875). Zawiodą się osoby szukające wiadomości o niej, bez elementarnej wiedzy, w Kodeksie Spółek Handlowych.

Przez umieszczenie przepisów regulujących spółkę cywilną w kodeksie cywilnym wynika, że umowa takiej spółki jest umową konsensualną, zobowiązującą, przysparzającą oraz kauzalną. Natomiast brak podmiotowości prawnej spółki decyduje, na gruncie prawa cywilnego materialnego i proceduralnego, o nie posiadaniu zdolności sądowej i procesowej, upadłościowej, układowej ani wekslowej. Spółka ta nie ma również statutu przedsiębiorcy ani w rozumieniu art. 431 k.c., ani art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Co ciekawe, za przedsiębiorców uważa się wspólników spółki cywilnej w wymiarze wykonywanej przez nich działalności. Spółka nie może być również podmiotem uprawnionym w zakresie publicznoprawnym, np. nie może uzyskać licencji na wykonywanie transportu drogowego (wyrok WSA w W-wie z dnia 19 października 2006 r., VI SA/Wa 1161/06). Spółka nie jest także przedsiębiorcą rejestrowym (art. 36 ustawy o KRS). Spółka również nie może prowadzić działalności pod własną firmą. Pod firmą działają jednak wspólnicy spółki będący przedsiębiorcami.

Wyjątki!!!

  1. Na gruncie prawa pracy spółka cywilna może posiadać podmiotowość prawną, może bowiem być pracodawcą. Może być pracodawcą dla swojego wspólnika lub dla osoby trzeciej. W pierwszym przypadku należy zastrzec, że nie jest to możliwe, gdyby przedmiotem obowiązków pracowniczych wspólnika wobec spółki miało być prowadzenie spraw spółki bądź jej reprezentacja. Kolejnym ograniczeniem jest niemożliwość podpisania umowy o pracę między spółką i wspólnikiem, gdyby chodziło o świadczenie usług na rzecz spółki, zaś świadczenie tych usług stanowiłoby jednocześnie wkład wspólnika do spółki. Posiadanie na gruncie prawa pracy podmiotowości prawnej przez spółkę ma tę konsekwencję, że posiada ona także zdolność sądową i procesową przed sądem pracy. Jeżeli jednak pracownik pozywa taką spółkę jako pracodawcę, przyjmuje się że powinien pozwać wspólników spółki.
  2. Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług stwierdza się podmiotowość spółki cywilnej na gruncie prawa podatkowego (jest podatnikiem VAT).

Skład osobowy spółki cywilnej.

Umowa spółki musi być zawarta pomiędzy co najmniej dwoma podmiotami, jest to ograniczenie minimum; nie ma natomiast ograniczenia maksimum podmiotów. Oczywiście wspólnikiem spółki cywilnej jest:

  • osoba fizyczna,
  • osoba prawna,
  • jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, ale wyposażona w zdolność prawną.

Najczęściej umowę spółki zawierają osoby fizyczne. Co do zasady, aby zawrzeć umowę spółki wymagana jest pełna zdolność do czynności prawnych. Jednak jeśli będą należycie reprezentowane przy zawieraniu umowy, mogą umowę zawrzeć osoby małoletnie. To samo należy odnieść do osób ubezwłasnowolnionych częściowo.

Jeżeli dojdzie do sytuacji, że w spółce pozostanie jeden wspólnik (np. przez wypowiedzenie umowy bądź śmierć jednego z dwóch wspólników i niewstąpienie do spółki spadkobierców zmarłego), spółka ulega automatycznemu rozwiązaniu.

W przeciwieństwie do spółek handlowych, spółka cywilna nie podlega rejestracji w rejestrze przedsiębiorców. Nie podlega również wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej. Wpisowi do ewidencji podlegają natomiast wspólnicy tej spółki.

Sporządzenie umowy spółki cywilnej jest opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych, przy czym obowiązek ten spoczywa na wspólnikach spółki. Podstawą opodatkowania jest wartość wkładów do spółki, zaś stawka podatku to 0,5%.

Forma umowy spółki cywilnej powinna być sporządzona na piśmie, przy czym jest to forma zastrzeżona dla celów dowodowych. Każda zmiana umowy wymaga tej samej formy (art. 77 § 1 k.c.), chyba że wspólnicy w umowie spółki zastrzegli formę bardziej kwalifikowaną. Również wypowiedzenie umowy spółki wymaga zachowania formy pisemnej dla celów dowodowych.

Reklamy